غیب های پنجگانه
آیا زمان وقوع قیامت را کسی نمی داند؟!
لسان الغیب حافظ :
مصلحت نیست که از پرده برون افتد راز
ور نه در مجلس رندان خبری نیست که نیست
قرآن : إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ ﴿۳۴﴾
در حقيقت خداست كه علم [به] قيامت نزد اوست و باران را فرو مى فرستد و آنچه را كه در رحم هاست مى داند و كسى نمى داند فردا چه به دست مى آورد و كسى نمى داند در كدامين سرزمين مى ميرد در حقيقت خداست [كه] داناى آگاه است (۳۴)
آیا این آیه دلالت دارد بر اینکه علم بر آن پنج مورد مختص الله متعال است ، به طوری که غیر از او کسی آن را نمی داند؟! حق این است که نه تنها علم به این امور پنجگانه بلکه به هر امر غیبی ، به طور استقلالی ، خاص خداست ولی مانعی ندارد که خداوند ، علم به آن امور غیبی را به هر کسی که بخواهد از انبیا و اولیای الهی عطا کند .
و لایحیطون بشی ء من علمه الا بما شاء { به چیزی از علم او (خدا) ، جز آنچه بخواهد احاطه ندارند}
عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا ﴿۲۶﴾ إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِن رَّسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِن بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا ﴿۲۷﴾ ( سورة الجن )
داناى نهان است و كسى را بر غيب خود آگاه نمىكند (۲۶)جز پيامبرى را كه از او خشنود باشد كه [در اين صورت] براى او از پيش رو و از پشتسرش نگاهبانانى بر خواهد گماشت (۲۷) { سورة الجن}
۱. علامه تفتازانی در شرح مقاصد " که این کتاب از امهات کتب اصول دین در نزد اهل سنت و جماعت است " : استدلال معتزله به آیه شریفه « فلایظهر علی غیبه احدا الا من ارتضی من رسول » مبنی بر نفی کرامات اولیای الهی رد کرده است - معتزله امور خارق العاده را به انبیای الهی اختصاص می دهند - و می نویسد:
جواب این است که غیب در اینجا { آیه ی فوق الذکر} برای عموم نیست بلکه مطلق یا معین است که به قرینه سیاق آیه وقت واقع شدن قیامت است و بعید نیست که بعضی رسولان از ملائکه یا بشر بر آن اطلاع داشته باشند . { مکتبه شامله : الجواب ... ولا يبعد أن يطلع عليه بعض الرسل من الملائكة أو البشر – شرح المقاصد الجزء2 صفحه 205 فی السمعیات فصل فی النبوه }
۲. علامه جلال الدین سیوطی در خصایص الکبری : بعضی از اینان قائل اند که پیامبر ص علم به امور پنجگانه و علم وقت واقع شدن قیامت و شناخت روح نیز عطا شده است و لکن امر شده که این علم را از دیگران کتمان ( پنهان ) نماید . ( الخصایص الکبری 2 / 195)
علامه زرقانی مالکی شرح المواهب اللدنیه : وقد أعلمه الله تعالى ما عدا مفاتيح الغيب الخمسة، وقيل: حتى هـ وأمره بكتمها؛ كما في الخصائص " ( مکتبه شامله جستجو شود.)
۳) فیض القدیر شرح جامع الصغیر (علامه مناوی) (مکتبه شامله) : (خمس لا يعلمهن إلا الله) على وجه الإحاطة والشمول كليا وجزيئا فلا ينافيه ...
ترجمه: پنج امر است که فقط خدا آن را می داند به طوری که احاطه و علم کلی و جزیی به آنها دارد و این منافاتی ندارد که خداوند بعضی افراد خاص خود را بر بسیاری از امور غیبی حتی از این امور پنج گانه { قیامت ، و ...} مطلع گرداند چون اینان امور جزیی هستند و انکار کردن آن توسط معتزله انکاری از روی ستیزه جویی است.
۴. فتح الباری و عمده القاری : قَالَ الْقُرْطُبِيّ : لَا مَطْمَع لِأَحَدٍ فِي عِلْم شَيْء مِنْ هَذِهِ الْأُمُور الْخَمْسَة لِهَذَا الْحَدِيث ، وَقَدْ فَسَّرَ النَّبِيّ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوْل اللَّه تَعَالَى ( وَعِنْده مَفَاتِح الْغَيْب لَا يَعْلَمهَا إِلَّا هُوَ ) بِهَذِهِ الْخَمْس وَهُوَ فِي الصَّحِيح . قَالَ : فَمَنْ اِدَّعَى عِلْم شَيْء مِنْهَا غَيْر مُسْنِده إِلَى رَسُول اللَّه صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ كَاذِبًا فِي دَعْوَاهُ . ( مکتبه شامله)
+++ شناخت روح از دیدگاه امام فخرالدین رازی : وثالثها : أن مسألة الروح يعرفها أصاغر الفلاسفة وأراذل المتكلمين فلو قال الرسول صلى الله عليه وسلم إني لا أعرفها لأورث ذلك ما يوجب التحقير والتنفير... { طلاب عزیز مکتبه شامله جستجو فرمایید}
۵. اشعه اللمعات شرح مشکاة المصابیح ، جلد اول ص 333 شیخ عبدالحق محدّث دهلوی : { در ترجمه و شرح حدیث}: فعلمت ما فی السموات و الارض پس دانستم هر چه در آسمان ها و هر چه در زمین بود. عبارت است از حصول تمامه علوم جزوی و کلّی و احاطه آن. خواند آن حضرت ص مناسب این حال و به قصد استشهاد بر امکان آن این آیت را که : و کذلک نری ابراهیم ملکوت السموت و الارض و همچنین نمودیم ابراهیم خلیل الله علیه الصلوة و السلام را ملک عظیم تمامه آسمان ها را و زمین را ... { بخشی از این مطلب در حاشیه النبراس ص 574 نقل شده است }
گرچه زمینه ی بحث وسیع بود ولی اینک به همین اندازه بسنده شد.
